Bijzonder archeologieproject voor kleuters

In Nederland zijn relatief weinig educatieve projecten op het gebied van archeologie,  zeker niet voor de onderbouw van het PO. Wij spraken met Tineke Neyman, coördinator erfgoededucatie in Friesland. Zij vertelt enthousiast over haar werk.

"In mijn werk als coördinator erfgoededucatie merkte ik dat er in Friesland weinig educatief aanbod is op het gebied van archeologie. Daarnaast blijkt er bij het onderwijs behoefte te zijn aan (cultuur-) educatief materiaal voor de onderbouw. Uit eigen ervaring weet ik dat archeologie een onderwerp is waar veel elementen in zitten die kleuters aanspreken. Graven, verstopte 'schatten', een interessant beroep, plakken, onderzoeken... Dus wat lag er meer voor de hand dan een archeologieproject voor kleuters op te zetten?"
Het werd een draaiboek. Leerkrachten kunnen het gebruiken om zelf een archeologieproject op maat op te zetten. In zeven stappen maken kinderen kennis met de begrippen 'oud' en 'nieuw, doen ze zelf een opgraving in de zandbak, puzzelen ze hun vondsten in elkaar, bekijken ze foto's van vergelijkbare voorwerpen, maken ze in de klas kennis met een echte archeoloog, gaan ze op bezoek in een museum en kleien ze zelf een kogelpot.
De zeven stappen zijn uitgewerkt in lesbeschrijvingen: een lesinstap, een beschrijving van de voorbereiding en een puntsgewijze beschrijving van de uitvoering van de les. De lessen zijn zo opgezet dat de kinderen veel zelf mogen doen en ontdekken.

Voor het project zijn Friese (amateur-)archeologen benaderd die graag in de klas willen komen vertellen over hun vak en die bovendien hun gereedschap, apparatuur én vondsten laten zien. De lijst met namen is opgenomen in het draaiboek, zodat scholen zelf contact kunnen zoeken met de archeologen. Verder zijn musea met een archeologische collectie benaderd met de vraag of ze groepen kleuters willen ontvangen. De musea die meedoen, staan ook in het draaiboek vermeld. Tenslotte is er een lijst van lesprojecten en educatieve websites over archeologie.

Het draaiboek is destijds, vergezeld van een oeroude scherf terpaardewerk, verstuurd naar alle basisscholen in Friesland. Op die scherf wordt Tineke nog steeds aangesproken door leerkrachten: "Die heeft indruk gemaakt. Logisch. Wanneer ontvang je nou een stuk erfgoed over de post?"
Een flink aantal scholen heeft het project uitgevoerd. Omdat het draaiboek genoeg aanknopingspunten biedt voor leerkrachten van hogere groepen, hebben sommige scholen er zelfs een schoolbreed project van gemaakt. Leerkrachten uit de onderbouw vertelden enthousiast dat ze van ouders hoorden dat hun kleuters in de herfstvakantie met emmers het maïsveld in trokken om scherven te zoeken. Ook musea reageerden enthousiast: "Wat zijn kleuters leuk. Ze vinden alles interessant. Ik wil ze wel vaker over de vloer", aldus één van hen.

Dat het project een succes is, blijkt ook uit het feit dat er zowel uit Friesland als de rest van Nederland nog regelmatig vragen om informatie of een exemplaar van het draaiboek binnenkomen. "Zelf heb ik erg veel plezier gehad in het voorbereiden van het project.", zegt Tineke. "Al was het maar omdat mijn eigen kleuter er zo in geïnteresseerd bleek". Toen bij Tineke in de straat kabels vervangen werden, stond haar dochter er in haar rode rubberlaarsjes met haar neus bovenop. "Misschien vinden ze wel een ketting", zei ze hoopvol.
De scherf terpaardewerk die ze gekregen had, koesterde ze als een schat : "Dit is een heel bijzondere scherf. Daar mag je niet mee op de muur tekenen", zei ze streng tegen haar bezoek. Een tekst die je een archeoloog niet zo gauw zult horen gebruiken. Maar wel één die aangeeft dat het haar duidelijk is dat erfgoed iets waardevols is waar je zuinig op moet zijn.

Wie meer informatie wil over het project kan contact opnemen met
Tineke Neyman: 058-2343434 of t.neyman@keunstwurk.nl
Voor meer informatie over diensten en producten van de coördinator erfgoededucatie:
www.tresoar.nl.